บทที่ 8 · ฐานคณิตศาสตร์

ทุกอย่างในโครงงานนี้
คืออนุกรมเรขาคณิตอันเดียว

เครื่องมือทุกหน้าในเว็บนี้ใช้สูตรชุดเดียวกัน หน้านี้แสดงที่มาของสูตรทั้งหมด รวมถึงการพิสูจน์สูตรผลบวกอนุกรมด้วยตัวเอง

8.1

เงินก้อนเดียว คือลำดับเรขาคณิต

เงินต้น P ที่อัตราผลตอบแทน i ต่อปี เมื่อผ่านไป 1, 2, 3, … ปี จะได้ P(1+i), P(1+i)², P(1+i)³, … ซึ่งเป็นลำดับเรขาคณิตที่มีอัตราส่วนร่วม r = 1+i พจน์ที่ t จึงเป็นสูตรมูลค่าอนาคตของเงินก้อน

FV = P(1 + i)t
P = เงินต้น · i = อัตราผลตอบแทนต่อปี · t = จำนวนปี
8.2 · พิสูจน์เอง

ฝากทุกเดือน คืออนุกรมเรขาคณิต

ฝากเดือนละ R บาท เป็นเวลา n งวด ที่อัตราต่องวด j เงินที่ฝากงวดแรกจะทบต้นได้ n−1 งวด งวดที่สองได้ n−2 งวด ไล่ไปจนงวดสุดท้ายที่ยังไม่ทันทบเลย รวมกันได้ผลบวก

S = R(1+j)n−1 + R(1+j)n−2 + ⋯ + R(1+j) + R   …(1)

คูณทั้งสองข้างของ (1) ด้วย (1+j)

(1+j)S = R(1+j)n + R(1+j)n−1 + ⋯ + R(1+j)   …(2)

นำ (2) ลบด้วย (1) พจน์กลางทุกพจน์จะหักล้างกันหมด เหลือเพียงพจน์หัวกับพจน์ท้าย

(1+j)S − S = R(1+j)n − R  ⟹  jS = R[(1+j)n − 1]

หารด้วย j ทั้งสองข้าง ได้สูตรมูลค่าอนาคตของการออมเป็นงวด

FV = R · [ (1 + j)n − 1 ] ÷ j
j = i/12 (อัตราต่อเดือน) · n = 12t (จำนวนงวด)

ย้ายข้างเพื่อตอบคำถามอีกสองแบบ

โหมด “ต้องฝากเดือนละกี่บาท” คือการย้ายข้างสูตรเดียวกันนี้เพื่อหา R เมื่อรู้ FV ส่วนโหมด “อีกกี่ปีถึงเป้า” คือการแก้หา n ซึ่งต้องใช้ลอการิทึม หรือไล่หาเชิงตัวเลขอย่างที่เว็บนี้ทำ ทั้งสามโหมดจึงเป็นทักษะการจัดรูปสมการล้วน ๆ ไม่ใช่สูตรใหม่

R = FV · j ÷ [ (1 + j)n − 1 ]
8.3

อัตราผลตอบแทนทบต้นต่อปี (CAGR)

เมื่อรู้มูลค่าต้นทาง A มูลค่าปลายทาง B และจำนวนปี t เราหา i ที่ทำให้สมการในข้อ 8.1 เป็นจริงได้ โดยการถอดรากที่ t ตัวเลขนี้คือ “ภาษากลาง” ที่ทำให้เทียบทองคำ หุ้น เงินฝาก และพันธบัตรในตารางเดียวกันได้

CAGR = (B ÷ A)1/t − 1

ดูตัวอย่างความสำคัญของสูตรนี้ได้ที่หน้า กับดักค่าเฉลี่ย

8.4

ความเสี่ยง คือส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานของผลตอบแทนรายปี

ผลตอบแทนเฉลี่ยเท่ากันไม่ได้แปลว่าดีเท่ากัน เราวัดความผันผวนด้วยส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานของผลตอบแทนแต่ละปี ยิ่ง σ สูง ยิ่งมีโอกาสที่ผลจริงจะห่างจากค่าเฉลี่ยมาก

σ = √( Σ(x)² ÷ N )
x = ผลตอบแทนของแต่ละปี · x̄ = ค่าเฉลี่ย · N = จำนวนปี

ลองคำนวณเอง

ใส่ผลตอบแทนรายปีเป็นเปอร์เซ็นต์ คั่นด้วยเครื่องหมายจุลภาค เพื่อดูค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และ CAGR ที่ได้จากชุดตัวเลขเดียวกัน

เครื่องคำนวณ σ
8.5

ผลตอบแทนแท้จริงหลังเงินเฟ้อ

อำนาจซื้อคืออัตราส่วนระหว่างการเติบโตของเงินกับการเติบโตของราคาสินค้า จึงต้องหาร ไม่ใช่ลบ ดูรายละเอียดที่หน้า เงินเฟ้อ

iแท้จริง = (1 + i) ÷ (1 + π) − 1
8.6

ค่าคาดหมาย

สำหรับสิ่งที่ไม่มีการทบต้น เช่น สลากและหวย เราใช้ค่าคาดหมายของผลตอบแทนสุทธิต่อเงินลงทุน 1 บาท แทนอัตราผลตอบแทน ดูรายละเอียดที่หน้า สลากและหวย

E(X) = Σ xk · pk